Севярынец: “Удзячны Богу за ўнікальную адукацыю ў СІЗА КДБ”

Севярынец: “Удзячны Богу за ўнікальную адукацыю ў СІЗА КДБ”

Што агульнага ў біяграфіі Севярынца і Лукашэнкі? Навошта Павел вучыўся адрозніваць фекаліі звяроў? За што і з кім ён біўся ў сваім жыцці? У шчырым інтэрв’ю www.baj.by

Павал Севярынец не гаворыць, а прапаведуе. Піша не артыкулы, а – маніфесты, ад якіх сумленнаму чалавеку будзе сорамна. Ён – самы чысты чалавек з усіх, каго я ведаю. Хоць у камендатуры вёскі Куплін пад Пружанамі (290 км ад Менску), дзе ён адбывае трохгадовую “хімію” за Плошчу, яму не дазволілі ўсталяваць бойлер (падарунак сяброў) – а памыцца ў лазню адпускаюць раз на тыдзень. Падчас нашай гутаркі я парадваўся, што пытанне пра Паўлава вяселле задаў апошнім – бо на ім ён сам і скончыў нашую гутарку.

АСАБІСТАЯ СПРАВА БАЖу

Павел Севярынец нарадзіўся 30 снежня 1976 года ў Воршы. Скончыў школу з залатым медалём, потым – геафак БДУ, прафесія – інжынер-геолаг.

У 1994-1998 годзе працаваў рэпарцёрам у “Знамени Юности”, забаўляльным часопісе «Weekend», «Детективной газете». Пазней – як публіцыст у газеце “Наша Ніва” ды інш.

З 1995 года – сябра партыі БНФ. У 1997 годзе заснаваў “Малады Фронт”. Неаднаразова затрымліваўся на акцыях, шматкроць сядзеў на “сутках”.

Першая “хімія” пачалася ў 2004 годзе – два гады ў вёсцы Малое Сітна пад Полацкам – праца на лесапавале. Другая – цяпер: тры гады ў вёсцы Куплін Пружанскага раёна за Плошчу-2010 – праца на складзе аўтазапчастак.

Аўтар кнігаў: “Ды-джэй Адраджэньня” (1998 г.), “Пакаленьне Маладога Фронту” (2002 г.), “Нацыянальная ідэя” (2005 г.), “Лісты зь лесу” (2007 г.), “Брату” (2007 г.), “Люблю Беларусь” (2008 г.).

Ляўрэат літаратурнае прэміі Беларускага ПЭН-цэнтру імя А. Адамовіча.

Xрысьціянін.

Сустаршыня незарэгістраванай партыі БХД. Сябра БАЖа з 2005 года.

“У Воршы ў нас было некалькі бандаў – “Льнуха”, “Мясуха” і “Раніца”.

 

На пачатку было Слова, і Слова было ў Бога, і слова было Богам. А якое першае слова сказалі вы, Павел?

Павел Севярынец: Першыя не ведаю, ніколі не пытаўся ў мамы… А галоўныя адтуль, адкуль і гэтая Біблійная цытата – з Евангелля паводле Яна, з 14 раздзела, 1 верша. Я паверыў у Бога на Валадарцы ў 1998 годзе, пакаяўшыся, якраз седзячы над гэтымі словамі: “Няхай не сумняецца сэрца вашае; веруйце ў Бога і ў Мяне веруйце”. Можна сказаць, што гэта было маё другое нараджэнне.

З якога ўзросту пачынаеце сябе памятаць?

Павел Севярынец: З двух гадоў. Памятаю вёсачку Пагост пад Воршай – там, дзе бацька быў дырэктарам вясковай школы. Выпускнік філалагічнага факультэта, ён паехаў настаўнічаць у Пагост – разам з маці, яны ўжо ажаніліся. Маці была настаўніцай, а бацька працаваў дырэктарам.

А якія першыя ўспаміны? Звычайна гэта ўва ўсіх драбяза нейкая нязначная…

Павел Севярынец: Мой першы ўспамін – гэта краявід. Рэчка Адроўка там цячэ, яна невялікая, але глыбокая. Такі характэрны краявід быў у нас адразу за хатай. Чыста беларускі краявід – як я зразумеў на сённяшні свой розум… Нашая Аршаншчына… Гэта ж радзіма Караткевіча, і нават радзіма Аляксандра Рыгоравіча – калі ўжо на тое пайшло.

Ганарыцеся абодвума землякамі?

Павел Севярынец: Ганаруся ці не ганаруся – факт ёсць факт. Лукашэнка і Караткевіч – гэта ў пэўным сэнсе антыподы. З абодвума я неяк звязаны па біяграфіі. Дом Караткевіча зусім непадалёку ад Чыгуначнай радзільні, дзе я з’явіўся на свет. А Копысь, дзе нарадзіўся Лукашэнка – таксама непадалёку ад нашага Пагосту.

Найчасцейшыя асацыяцыі з Воршай – гэта Караткевіч, пра якога мы сказалі, і Аршанская бітва. А ў вас якія яшчэ?

Павел Севярынец: Цэлы шэраг! Ворша – як Радзіма. Ворша – гэта геаграфічны цэнтр Беларусі паводле Смоліча, як гэта ні дзіўна. То бок Беларусь была настолькі пашыраная на Усход, што геаграфічны цэнтр трапляў недзе пад Воршу… Мае дзіцячыя гады праходзілі ў Барані пад Воршай, у самой Воршы і ў Пагосце. Бацька працаваў рэдактарам завадской шматтыражкі, маці – настаўніцай. Мы хадзілі на гарадскі стадыён, дзе іграла каманда Барані “Тэмп”. Там цяпер вельмі добры стадыёнчык.

Заўзелі?

Павел Севярынец: Канешне! Бацька навучыў, прычым не толькі мяне – але і дзвюх сястрычак. Мы хадзілі дружна сям’ёй на футбол заўзець за “Тэмп-Барань”!

А сёння за каго?

Павел Севярынец: Сёння – за БАТЭ ў Лізе чэмпіёнаў, натуральна! За зборную Беларусі… За спартоўцаў увогуле вельмі заўзею. Як бы там ні было, але калі аказваецца, што беларус ці беларуска наймацнейшы ў свеце – адчуваеш сябе датычным да чагосці, што Бог даў гэтай зямлі і ў гэты час.

То бок, вас, як некаторых, не перадзёргвае ад таго, які пры гэтым гучыць гімн і які ўздымаюць сцяг?

Павел Севярынец: Гэта сыйдзе, і не будзе згадана. Будуць згаданыя толькі дасягненні, спартовыя подзвігі. Гэта нашыя перамогі. Мы ўспамінаем пра Шчэрбу – аднаго з найвыдатнейшых спартоўцаў свету – хоць ён выступаў яшчэ пад савецкім сцягам.

На той час Ворша была не больш беларускай, чым яна ёсць сёння?

Павел Севярынец: Так-так. Хаця раён, дзе мы жылі, называўся “Раніца” – мы жылі якраз насупраць крамы “Раніца”. Там былі розныя раёны, якія біліся адзін з адным. Сітуацыя была ўвогуле своеасаблівая: там было тры турмы, і такая атмасфера гвалту – падлеткавага, маладзёвага. Былі банды – “Льнуха”, “Мясуха” (льнокамбінат, мясакамбінат…), “Раніца”. Але я быў надта малы тады яшчэ…

То бок, біцца не даводзілася?

 Павел Севярынец: Тады – не. Хіба што потым, у школе.

За дзяўчат?

Павел Севярынец: Не, там было не з-за дзяўчат. Хутчэй нейкія дзіцячыя крыўды… Аднойчы на бацьку майго нешта сказалі, дык бітва заняла цэлы перапынак – урэшце хлопец выбачыўся…

А што на бацьку такога сказалі?

Павел Севярынец: На той час да журналістаў ставіліся неяк грэбліва… Часы Перабудовы, было агульнае непрыняццё ўсяго афіцыёзу. Бацька на той час быў журналістам – вельмі добрым журналістам – спачатку БелТА, потым журналістам “Советской Белоруссии” (калі яна была яшчэ нармалёвая газета), потым ён перайшоў у газету “Белоруссия”. А калі стала зразумела, куды коціцца ўся афіцыйная журналістыка, ён перайшоў у “Детективную газету”. Але бацька заўсёды прытрымліваўся дэмакратычных поглядаў. І тое, што ён быў адным з самых інфармаваных гараджанаў Віцебска, паколькі быў журналіст і ведаў усё знутры – гэта я даведаўся трошку пазней, калі надыйшлі часы Лукашэнкі і стала зразумела, што такое – сапраўды незалежная журналістыка.

Дома на кухні бацькі размаўлялі пра палітыку?

Павел Севярынец: Так! У памяць урэзалася сцэна. Я сплю ў сваім пакойчыку – і чую размовы пра Савецкі Саюз, пра тое, што ўсё кепска. Выходжу сонны ў кухню – там бацькі з сябрамі абмяркоўваюць “палітыку партыі”. Пытаюся: “Тата, а што, у нас ўсё кепска?” І памятаю адказ: “Супакойся, сын, ты жывеш у лепшай краіне ў свеце!” Ён меў на ўвазе Беларусь – і меў рацыю.

Бацькоў часта ў школу выклікалі?

Павел Севярынец: Аднойчы. Памятаю, бегалі мы падлеткамі – і пабілі шыбу ў Музеі айчыннай вайны. Бацькоў выклікалі ў школу, яны заплацілі 2 рублі на тыя савецкія грошы, на гэтым справа ўлагодзілася.

 

“Заваліўся я на тым, што пераблытаў экскрэменты ваўка з ласём!..”

Павел Севярынец: У школе я захапляўся біялогіяй і нават у 8 класе дайшоў да Рэспубліканскай алімпіяды. Алімпіяда пачалася практыкумам, у мяне, як кажуць, былі ўсе пяцёркі. І заваліўся я на апошнім пытанні – трэба было па экскрэментах вызначыць звера…

Вам давалі непасрэдна фекаліі?

Павел Севярынец: Так – у засушанам выглядзе, у такой калекцыйнай каробачцы. І тут я, канешне, заваліўся – паблытаў ваўка з ласём!.. Атрымаў тры балы за гэты адказ. Затое пасля, калі мы з дзедам паляўнічым ішлі па Прыпяці і ён мяне падкалваў – маўляў, што тут за звер праходзіў – я беспамылкова адказваў, дзе праходзіў лось, а дзе – заяц.

А ў сённяшніх рознага плану і ўзроўню экскрэментах, як лічыце, добра разбіраецеся?

Павел Севярынец: Не вельмі, напэўна, таксама. Іспыт, можа, і не здаў бы. Давялося пабываць на дне – і ў Малым Сітне пабачыць усякае, і ў турме, і на волі. Але, думаю, што ёсць людзі, якія жывуць у значна страшнейшых умовах. І трэба быць спецыялістам не толькі па тым, каб класіфікаваць – але і па тым, як пазбавіцца дрэні, якая нас атачае.

І біялогія, і Вашая ўніверсітэцкая спецыяльнасць (“Пошук і разведка карысных выкапняў”, інжынер-геолаг) – усё гэта звязана з прыродай, з навакольным светам…

Павел Севярынец: З зямлёй, так. Зямлю я адчуваў з самага дзяцінства. Гэта Бога адчуў ужо ў маладосці – калі падняў вочы да неба. З самага дзяцінства, яшчэ ў Барані, я быў апанаваны геалогіяй, збіраў калекцыю – у мяне і цяпер больш за 2000 розных экземпляраў – камянёў, у асноўным з наваколля Віцебска. Пра гэта я магу распавядаць гадзінамі… Як Беларусь, я гэтую зямлю ўсвядоміў, можа, гадоў пасля 16-ці. Калі якраз падыходзіла хваля Незалежнасці – калі ў 1991 годзе залунаў бел-чырвона-белы сцяг. Калі ў 1992 стала зразумела, што мы жывем у сваёй краіне – гэта не Расея, не Савецкі Саюз. У свядомасці тады адбылася грунтоўная перабудова – і тая зямля, у якой я корпаўся з дзяцінства, набыла роднасць і важкасць.

“Чалавек крычаў мне: “Я та 20% сфальсіфікаваў на выбарах, а мой сусед – 40%!”

Чым займаецеся тут, у Купліне – апроч абавязковай працы?

Павел Севярынец: Удаецца рабіць рэпартажы для “Рацыі”, для “Нашай Нівы” нататкі пісаць, прымаць гасцей, размаўляць па партыйных справах – мы зараз IV з’езд БХД рыхтуем для рэгістрацыі – шмат людзей у мяне бывае, шмат даводзіцца тэлефанаваць, размаўляць. Парадкую бібліятэку ў камендатуры – трэба сачыць, папаўняць, прывозіць кніжкі. Рыхтуем да выдання шосты дыск “Беларускі хрысціянскі хіт. Люблю Беларусь”. То бок, праца ідзе.

Якія тут кніжкі ў бібліятэцы? Хоць адна беларуская была да Вашага з’яўлення?

Павел Севярынец: О-о! Канешне!

Іван Мележ, Іван Шамякін?..

Павел Севярынец: Нават “У тумане” Быкава! Нават пяцітомнік Адамовіча, томікі Чорнага, Танка, Панчанкі, Глебкі!.. Поўны збор твораў Дзюма! Я іх нават скласіфікаваў ужо. 200 кніг – агульнасавецкая літаратура, каля 100 – беларуская літаратура савецкага перыяду (але ў асноўным невядомыя аўтары – відаць, Пружанская бібліятэка аддавала, што ім непатрэбна было), каля 150 тамоў еўрапейскай класікі (Флабэр, Гюго, Бальзак, Дзікенс…), ну і амерыканскай літаратуры недзе 20 томікаў. Хрысціянскай літаратуры – з дзясятак Новых Запаветаў. У Малым Сітне гэта не ўяўляецца – ні ў якой бібліятэцы ваколіцы!.. Тут усё-ткі Заходняя Беларусь – 10 Новых Запаветаў, брашуркі, Біблія для дзяцей – але на ўкраінскай мове чамусьці. Шмат цікавостак, якія я не бачыў нават у гарадскіх бібліятэках. Увогуле, Куплін знаходзіцца ў цікавым месцы. Адсюль польскі класік Францішак Карпінскі, тут карані Уладзіміра Высоцкага, Андрэя Макарэвіча, Рыгора Шырмы, Міхася Забэйды-Суміцкага, Азэфа – правакатара, які кіраваў баявой арганізацыяй эсэраў. Адсюль, са спаленага немцамі хутара Ясенец – Васіль Сёмуха,  які пераклаў Біблію на беларускую мову. Непадалёку зусім Косава, непадалёку Ружаны сапегаўскія, 100 кіламетраў да Дастоева, непадалёку – габрэйскія вядомыя мясціны, звязаныя з Хаімім Вейцманам, Голдай Мейер, Залманам Шазарам. І плюс – Віскулі ў Пружанскім раёне, дзе роўна 20 гадоў таму скасавалі за непатрэбнасцю Савецкі Саюз.

Павал, слухаеш – і адчуванне, што Вы ну проста чакалі, пакуль Вас сюды змесцяць, і вельмі ўдзячныя ім за гэта!..

Павел Севярынец: Бог дае натхненне! У Малым Сітне я адчуваў гэта падсвядома, зараз гэта глыбей ужо. У часы паўстання ў ХІХ стагоддзі быў лозунг “Межы Айчыны пазначым крывёю”. У мяне атрымліваецца – “хіміямі”. Тады Малое Сітна (Полацкі раён, паўночны ўсход Беларусі), тут – Куплін (Пружанскі раён, паўднёвы захад Беларусі). Там пад Расеяй, тут пад Польшчай.

Ці актуальнае тут для Вас само азначэнне “хімія” – наколькі шкодная праца на складзе аўтазапчастак?

Павел Севярынец: Яно не шкодна – у звычайным сэнсе. Адзіная праблема – я не адмысловец у машынах, у мяне ніколі не было сваёй машыны, а тут трэба гэта ведаць, бо цікавяцца абсалютна рознымі запчасткамі – гэта найбуйнейшы склад у раёне. Шланзікі, раменчыкі, гайкі, карбюратары, старцеры… Так што да кваліфікацыяў стропальшчыка і сучкаруба, атрыманых ў Малым Сітне, дадаюцца новыя… Адначасова я ўдзячны Богу і за тую ўнікальную адукацыю, якую атрымаў у СІЗА КДБ. Таму што там сядзіць эканамічная эліта Беларусі. Я сядзеў з галоўным інжынерам МТЗ, з топ-менеджэрам “Дарыды”; з мільянерам, які займаецца палівам; з чалавекам, чыя кампанія ўваходзіць у дзясятку па вытворчасці абгортак у Беларусі; чалавекам, які адзін з першых у Менску пачаў займацца металам і мае буйную фірму; з супрацоўнікамі Дэпартамента фінансавых расследваняў, ГУБОПа… Мяне правялі праз шэсць камер – і практычна ў кожнай з іх можна было адкрываць Народны ўніверсітэт. Людзі тлумачылі не толькі спецыфіку сваёй працы – як, напрыклад, галоўны інжынер МТЗ – але і схемы, па якіх працуе цяпер дзяржава, крыміналітэт, уладныя ворганы, як яны душаць бізнесменаў, атрымліваюць грошы. Хаваць гэтым людзям ужо няма чаго – і яны распавядаюць. Распавядаюць у тым ліку і як фальсіфікуюць выбары – наракалі “вось, мы яго антызаконна праводзілі ва ўладу, а цяпер…”

Гэта адрозніваецца ад тых схемаў фальсіфікацыі, якія ходзяць у інтэрнэце: датэрміновае галасаванне, уначы ў вурны ўкідваюць?..

Павел Севярынец: У значнай ступені адрозніваюцца. Я быў проста ў шоку ад пачутага. Распавядалі пра маніпуляцыі са спісамі – аналізуецца, якія людзі з разу ў раз не ходзяць на выбары – і за іх распісваюцца, кідаюць бюлетэні. Альбо бяруць з сабой да стала (хаваюць на жываце, пад вопраткай) – спецыяльна становяцца задам да назіральнікаў і выкладаюць падрыхтаваныя стосікі на стол пры падліку. Так што я ўзбагаціў сваё ўяўленне пра гэта. І трэба сказаць, што беларуса цяжка абдурыць, калі ён хоча абдурыць сам сябе.

Тыя людзі раскаяліся ў фальсіфікацыях?

Павел Севярынец: З адным у нас ледзьве да бойкі не дайшло. Я крычаў на яго: “Вы ж самі яго і паставілі”. А ён крычаў у адказ: “А што, Паша!? Я та 20% сфальсіфікаваў, а мой сусед – 40%! Я ж па-людску!” У людзей няма ўяўлення, што гэта – злачынства супраць уласных дзяцей. Якое яны апраўдваюць тым, што “няма нікога іншага”.

 

“У інтэрнатах я прадаваў беларускія кніжкі – за гэтыя грошы наш кіраўнік паехаў у Лондан і сустрэўся з Маргарэт Тэтчар”

Праца ў “Знамени Юности” была першай карэспандэнцкай працай для Вас?

Павел Севярынец: Так.

З чаго яна завязалася?

Павел Севярынец: Я быў на першым курсе геаграфічнага факультэта БДУ. І, трэба прызнацца, бацька падказаў кіраўніцтву “Знамени Юности”, што “можа хлопец нешта напіша, хай паспрабуе”. Я паспрабаваў – напісаў артыкул “Валожынскі бык”, пра майго аднакурсніка Мар’яна Бурачэўскага са шматдзетнай каталіцкай сям’і. Ён быў беларускамоўны, мы з ім дамагаліся, каб на нашым аддзяленні па-беларуску выкладалі 70% прадметаў. На той час у “Знамени Юности” было ўжо мала чаго беларускамоўнага – там друк гэтага артыкула стаў падзеяй, і не толькі для мяне, газеты насіла палова геафака.

Вы ў штаце былі ў “Знамёнцы”?

Павел Севярынец: Не, пазаштатным карэспандэнтам, але чырвонае пасведчанне было.

Я так разумею, што Вы пайшлі ў палітыку менавіта вось з гэтай журналісцкай працы ў “Знамени Юности”? Здаецца, усё пачалося з таго, што вам выкрэслілі “бел-чырвона-белы сцяг” з артыкула?..

Павел Севярынец: Менавіта. Як кажуць, партбілет быў “пакладезны на стол” – занёс і аддаў пасведчанне ў рэдакцыю. Рэдактара якраз памянялі, мне было сказана, што “малады чалавек, ужо іншыя часы”… Але пайшоў не адразу ў палітыку – а купляць на апошні ганарар бел-чырвона-белыя сцягі. І пачаў запытвацца на геафаку, дзе ў Менску прадаюцца бел-чырвона-белыя сцягі – бо гэта было ўжо пасля рэферэндума. І мне сказалі: “Паша, Варвашэні, 8”. Мы з сябрамі пайшлі туды, трапілі на паседжанне маладзёвай фракцыі БНФ. Пасядзелі, паглядзелі мы ўтрох…

…і падумалі, што “мы лепш зробім”?

Павел Севярынец: Натуральна, так яно і адбывалася. Там сядзела чалавек 10, яны абмяркоўвалі нейкую акцыю, якая прайшла месяц таму: а што рабіць, а хто кепскі, а хто добры… Мы выйшлі на двор і я сказаў сябру: “Праз год я буду кіраўніком гэтай каманды”. Сябар толькі пасмяяўся. Тады я заняўся тым, што скупляў беларускамоўную літаратуру, якая пасля чарговай дэвальвацыі-дэнамінацыі каштавала капейкі. Я выдаткоўваў на гэта 10% сваёй мізэрнай стыпендыі. Купляў, цягаў на Варвашэні, 8. Потым, памятаю, арганізоўвалі латарэю – хадзіў і прапаноўваў па студгарадках. На сённяшнія грошы кніжка каштавала 10 рублёў (не тысяч, а рублёў!) – я стаўлю кошт 50 і прадаю. Адначасова на ёй пазначаю нумар – будзе разыгрывацца латарэя, у якой можаце выйграць больш каштоўную кніжку. Памятаю, што прынёс пэўны прыбытак на маладзёвую фракцыю БНФ.

То бок, першы капітал быў скалочаны на нацыянальнай літаратуры.

Павел Севярынец: Гэта факт. І за гэтыя грошы Алесь Касач, тагачасны кіраўнік маладзёвай фракцыі БНФ з’ездзіў у Лондан і сустрэўся з Маргарэт Тэтчар. Праз 1,5 гады мяне выбралі кіраўніком маладзёвай фракцыі і “Маладога Фронту”.

Дык а ў Лондане потым давялося бываць?

Павел Севярынец: У Лондане не, хіба што ў Вашынгтоне, на сустрэчы з Джорджам Бушам.

 

“Як рэпарцёр, я нават даследваў прыбіральні ў студэнцкіх інтэрнатах!..”

У “Знамені Юності” вас моцна правілі?

Павел Севярынец: Не. Пакуль я быў рэпарцёрам пры Кацюшэнку – не. Першы раз сур’ёзнае было – гэта якраз калі сцяг абрэзалі з артыкула. Але гэта мяне здорава пакрыўдзіла!

Пра што даводзілася пісаць як рэпарцёру?

Павел Севярынец: Самыя розныя віцебскія навіны, менскія рэпартажы – напрыклад, пра муннітаў, якія прапаведваюць на праспекце. Пра хлопчыкаў, якія мыюць машыны і маюць на гэтым шалёныя грошы, а калі кліент не плоціць – б’юць яму лабавое шкло… Шмат было “студэнцкіх рэчаў” – напрыклад, даследванне студэнцкіх інтэрнатаў і прыбіральняў. Я жыў у інтэрнаце №4 – дзе перад гэтым, ажаніўшыся, жылі мае бацькі.

А дзе гэты інтэрнат знаходзіцца?

Павел Севярынец: Насупраць Палаца спорта.

Дык яго зруйнавалі колькі тыдняў таму!

Павел Севярынец: Як зруйнавалі?! Не можа быць! “Чацвёрку” зруйнавалі!? О-ё-ёй, жах які! Я там так і не пабываў яшчэ раз…

Што, вялікія ўспаміны звязаныя?

Павел Севярынец: Першы курс… “Афганцы” з юрыстамі біліся пастаянна. І студэнты Акадэміі міліцыя прыязджалі “баляваць”. Станавіліся ў спецназаўскія стойкі каля дзвярэй першакурскнікаў і па камандзе выбівалі, проста выносілі дзверы – у некаторых яны так і падалі з петлямі. І выганялі першакурснікаў – каго па гарэлку, каго проста так. Вось чым займаліся навучэнцы Акадэміі міліцыі. Зараз тыя ж людзі робяць гэта санкцыянавана – выносяць дзверы і заходзяць у кватэры, хапаюць людзей на акцыях. І я веру, што гэтыя людзі могуць рабіць усё, што заўгодна – у тым ліку і страляць у беларусаў. З той пары, як я пабачыў выхаванцаў Акадэміі міліцыі ў справе, я веру ў гэта.

Добра, у “Знамёнцы” не правілі. Але на вашым сайце ў раздзеле “Артыкулы” знаходжу ваш артыкул пра Нямігу, дзе пазначана, што “аўтарскі загаловак быў “Правал Нямігі”. Значыцца, што пасля праўкі і друку артыкула вы ўсё адно не пагадзіліся з загалоўкам, які яму далі ў газеце?

Павел Севярынец: Для мяне было трошку незразумела, чаму змянілі. Але я з рэдактарамі не спрачаюся. Адзіны выпадак быў той самы са “Знаменем Юности”. А ў “Нашай Ніве” мяне і цяпер, бывае, скарачаюць – можа, не хапае плошчы; можа, рэдактар палічыў нешта стылёва неадпаведным… Я проста захоўваю тэксты, а калі надыходзіць час выдаваць кнігу – аднаўляю поўны тэкст. Бо з большасцю правак я… Я б пакідаў першапачатковы тэкст.

У чым тады праца рэдактара мусіць палягаць?

Павел Севярынец: У тым, што ён бачыць газету ў цэласці. Як я рэдагую, напрыклад, партыйны бюлетэнь “Крыніца”, то таксама разумею, што логіка кожнага артыкула павінна падпарадкоўвацца законам цэласнасці выдання. Так што спрачацца з рэдактарамі ў прынцыпе не варта, нават калі яны не маюць рацыю – пасля можна навярстаць сваё.

А калі журналіст – не Павел Севярынец, які пасля з гэтых артыкулаў кнігу выдасць? Што рабіць, калі правяць і правяць?

Павел Севярынец: Яшчэ з даўніх пор я зразумеў, што рэдактары – людзі амбітныя, спрачацца сабе даражэй. Можна страціць шмат часу, нерваў, часам – працу. У мяне ёсць, куды траціць свой, як кажуць, “змагарны запал” – таму тут стараюся не ваяваць.

Павал, артыкулы, змешчаныя на Вашым сайце, нагадваюць больш маніфесты. А ўласна журналісцкія дзе?

Павел Севярынец: З 1994 па 1998 гады друкаваўся ў забаўляльным часопісе “Weekend” і “Дэтэктыўнай газеце”. У апошняй выйшла з дзясятак маіх нататак, натуральна – пад псеўданімам.

Чаму “натуральна”?

Павел Севярынец: Там апісваюцца крымінальныя гісторыі на рэальным матэрыяле, таму змяняліся лічбы і прозвішчы – увогуле ўсіх, ад дзеючых асобаў, пракурораў, суддзяў, завяршаючы аўтарам. У “Знамени Юности” рэпарцёрская праца была. У некаторым сэнсе і цяпер раблю рэпартажы – штотыднёвыя на “Радыё Рацыі”.

Чырнобыльскі Шлях-2009

“Тут тры кухні на 100 мужыкоў – і не ўсе канфоркі працуюць”

 

У гэтым зняволенні дзяржава вас не корміць. Што сабе гатуеце?

Павел Севярынец: Тут тры кухні на 100 мужыкоў, і не ўсе канфоркі працуюць. Складана згатаваць сабе паесці, трэба станавіцца ў чаргу – гэта доўгі працэс, забірае шмат часу. Разам з тым, кухні замыкаюць на пэўны час – і не заўсёды гэта робяць у расклад. Дзеля таго, каб чалавек ведаў, што толькі з ласкі адміністрацыі ён можа схадзіць перакусіць. Толькі з ласкі адміністрацыі ён можа з’ездзіць памыцца – а можа і не з’ездзіць памыцца. Толькі з ласкі адміністрацыі ён можа выйсці на працу – а могуць і не пусціць на працу. То бок, чалавека прывучаюць выконваць рэфлекс сабачкі Паўлава, прымушаюць адчуваць, хто ён ёсць у гэтай сістэме. Як следства – больш тых людзей, якія адсюль паехалі ў зону чым тых, якія вызваліліся ўмоўна-датэрмінова ці ім замянілі рэжым. Гэтая “канцэпцыя абмежаваная волі” вельмі адпавядае таму, што творыцца ў нас зараз у маштабах краіны. Калі мне з самага пачатку, як я прыехаў, заявілі: “А ў царкву вы не пойдзеце!” Я кажу: “Гэта свабода веравызнання!” У адказ: “А мы абмяжуем вашу свабоду веравызнання”. Давялося тлумачыць, дамагацца – цяпер выпускаюць раз на тыдзень у царкву.

З такімі абмежаваннямі ў плане кухні – Вы хоць сабе страўнік не сапсуеце?

Павел Севярынец: У мяне ёсць чайнік, на якім грэецца вада – і кашкі, ролтаны за тры хвіліны робяцца. Пасля студэнцкіх гадоў, калі мая стыпендыя выдатніка была 3,5 даляры – ужо нічога страўнік не сапсуе. Да таго ж, сябры прывозяць шмат ужо згатаванай ежы. Сёння во частую ўсіх гасцей дранікамі – удалося патрапіць да пліты і пагрэць іх.

Колькі за тыдзень маеце вольнага часу?

Павел Севярынец: Штодня ўдаецца вылучаць агулам ад трох да пяці гадзін. Адбой у 22.00 – святло адключаецца, правяраюць, ці леглі спаць. Пад’ём і праверка ў 6 раніцы.

А без ноўтбука як пішаце – асадкай на паперы?

Павел Севярынец: Асадкай на паперы я пішу практычна ўсё жыццё, да сярэдзіны 2000 гадоў ноўтбука не меў зусім.

А хто набірае?

Павел Севярынец: У “Нашай Ніве”, у партыі, бацькі…

Выйсці за тэрыторыю камендатуры можна толькі ў нядзелю?

Павел Севярынец: Так – на 4 гадзіны 20 хвілін.

Чаму такая дзіўная, някруглая лічба?

Павел Севярынец: Паўгадзіны туды ў Пружаны, паўгадзіны назад, гадзіна на тое, каб памыцца, дзве гадзіны на царкву – дайсці туды і літургія, і 20 хвілін на пошту.

А астатнім асуджаным што, пошта ня трэба?

Павел Севярынец: У прынцыпе, не. Можна ж карыстацца мабільнікам… Тут сабраныя людзі, як кажуць з “сацыяльнага дна”. Хоць я лічу, што калі правесці аблаву ў звычайным двары любога беларускага горада і выбраць моладзь з 18 да 30 гадоў, пасадзіць яе ў такі інтэрнат – гэта і будзе “спецкамендатура №7”.

Павел падпісвае сваю кнігу “Люблю Беларусь” чытачам. 2008 год.

“У мяне тут мянушка “Пісьменнік”

 

Сёння вы адчуваеце сябе журналістам? Ці, можа, калумністам, пабліцыстам?

Павел Севярынец: Ну ў мне тут мянушка “Пісьменік”. Але хіба публіцыстам болей.

А мянушка паважлівая ці зняважлівая?

Павел Севярынец: Паважлівая! “У Пружанах гавораць, што нейкі пісьменнік там у нас сядзіць!..” Стаўленне добрае – асабліва з боку асуджаных. Бо ўсе разумеюць, што адбываецца ў нас у краіне.

Вы параўналі тутэйшы кантынгент са “звычайным беларускім дваром”. Наколькі гэты двор ведаў Паўла Севярынца да вашага з’яўлення тут?

Павел Севярынец: З берасцейскіх хто-ніхто чуў, бо была гучная гісторыя з прэзентацыямі ў Берасці, з маімі адсідкамі ў Берасці, Баранавічах Івацэвічах. Троху чулі – бо прэса баранавіцкая ці берасцейскага пісала. Тут, у адрозненне ад Малога Сітна, ведалі. Ну і бачылі па тэлевізары Рымашэўскага, таму прызнавалі як “кіраўніка штаба Рымшэўскага”. БХД троху ведаюць. “Малады Фронт” ведаюць! Але мяне здзівіла, што тут вельмі добра ведаюць NRM – больш чым палітычныя партыі! У некаторых на мабільніку стаіць “Тры чарапахі” альбо “Паветраны шар”. Гэта само за сябе гаворыць.

А Вы ўспрымаеце NRM без Вольскага?

Павел Севярынец: (доўгая паўза). NRM з Вольскім лепш, чым NRM без Вольскага – што тут ужо казаць.

Памятаецца гісторыя, звязаная з газетай “Товарищ”, калі на адным мерапрыемстве яе расклалі замест дыванка на падлозе – а вы пачалі яе збіраць, чым выклікалі пэўнае абурэнне антыкамуністаў.  Для мяне засталося цікавым, што з аднаго боку, Вы вельмі цьвяроза і справядліва ацэньваеце камунізм як абсалютнае зло. З іншага боку, збіраючы газету з падлогі, вы кіраваліся тым, што гэта – незалежная прэса, якую таптаць не выпадае.

Павел Севярынец: Пытанне нават не ў тым, што там была камуністычная прэса. Гэта была газета тых людзей, якія спрабуюць вызваліцца ад камунізму – усведамляюць яны гэта ці не. Зараз яны ўжо зрабіліся сацыялістамі фактычна. Мой выбар – гэта не прынцыповае супрацьстаянне злым людзям, а супрацьстаянне злу ў людзях. Трэба змагацца за кожнага чалавека, за кожнага беларуса. Нават калі гэта на сённяшні момант вораг. Вось чаму “любіце ворагаў вашых” – сказана ў Евангеллі. Для таго, каб Госпад мог праз нас змагацца за сэрцы гэтых людзей. Камунізм як ідэалогію трэба ненавідзець, на мой погляд, гэтую ідэалогію і партыі трэба забараніць у Беларусі – бо рознага кшталту камуністычныя партыі арганізавалі забойства беларусаў, этнацыд, лінгвацыд, генацыд беларусащ. Такая сіла не павінна існаваць – як і нацыстская партыя. Але камуністаў – як носьбітаў гэтай ідэалогіі – трэба бачыць як людзей, якія таксама створаны па падабенству Бога. Там, на нябёсах, спытаюцца за гэтую зямлю не з кіраўнікоў райвыканкамаў і не з Лукашэнкі – цалкам можа быць, што мы іх там не ўбачым проста як клас. Спытаюцца з нас.

З Настаю Палажанкаю

“Нашыя суседзі дзівяцца, наколькі распранутыя беларускія дзяўчаты!..”

 Павал, Вы – чалавек, які жыве з Богам у душы, у розуме і на вуснах. Аднак журналістыка не заўжды стасуецца з гэтым – журналісты, бывае, маняць, прыпісваюць, улязаюць у прыватнае жыццё… Як Вы стасуеце гэта для сябе?

Павел Севярынец: Як у тым банальным выслоўі: журналістыка – гэта люстрэрка грамадства. Лукашэнка зачыніў палітычныя свабоды, а свабоду грэху, свабоду распусты – адчыніў ім усе шлюзы. Тое, наколькі распранутыя беларускія дзяўчаты, альбо наколькі разбэшчаная беларуская папса –здзіўляюцца нават нашыя суседзі! Адсюль і такая журналістыка – адкуль ёй іншай узяцца? І трэба з гэтым змагацца не забараняльнымі мерамі, а альтэрнатываю. Да гэтага часу ў Беларусі на жаль няма ўплывовага кансерватыўнага хрысціянска-дэмакратычнага выдання, якое магло б гуртаваць вакол сябе тых людзей, якія стаяць у першую чаргу на маральных нормах. Гэта задача для нас, выклік для нас.

Калі казаць проста – што Вам у сённяшняй журналістыцы падабаецца, а што не?

Павел Севярынец: Падабаецца, што вельмі шмат моладзі, вельмі шмат жадання раскрыць праўду і вельмі шмат жадання публічна агучваць факты, ставіць востра пытанні. З іншага боку, фактараў, якія б стрымлівалі журналіста ў маральным плане – практычна не існуе. Я не пра самацэнзуру кажу, а пра маральнасць. Калі чалавек піша – ён адказны за слова. Слова вечнае – з гэтага мы пачыналі гутарку.

Пасля такіх выслоўяў у мяне застаецца толькі адное пытанне. Некалі Вы заявілі, што вяселле справіце толькі “пасля перамогі”. Справа зацягнулася. Дык можа — перамога будзе толькі пасля вяселля?..

Павел Севярынец: (вельмі доўгая паўза). Я прапаную пагаварыць пра гэта пасля Раства, добра?..

 

Канешне, цяжка, цяжка задаваць такія пытанні чалавеку, які цытуе па памяці цэлыя раздзелы Бібліі, а на адной анлайн-канферэцыі прызнаўся, што цалаваўся двойчы ў жыцці – і цяпер шкадуе за такую распусту па-за шлюбам…

Калі я рэгістраваўся ў камендатуры Купліна (такі парадак) – спытаў у міліцыянта дазволу паразмаўляць з Паўлам у машыне, а не ў альтанцы – бо халодна. Міліцыянт дазволіў, а я пераканаў яго, што не скраду ад іх “асуджанага Севярынца”. Міліцыянт усміхнуўся і паправіў: “Незаконна асуджанага Севярынца”, мы ўжо навучаныя”. А потым спытаўся, колькі мне даплаціць, каб я ўсё-ткі скраў.

Глеб Лабадзенка, Labadzenka.bY

 

Падзяліцца:

Каментары